📄 متن مطلب
نحوه تنظیم سند برای اقرار افزایش مهریه پس از عقد نکاح
افزایش مهریه نیز بعد از عقد ازدواج منع قانونی وجود دارد اما زوجین می توانند در قالب سایر اسناد تعهدآور مالی یا عقود حقوقی مهریه را توافقی میان خود افزایش دهند.لذا تنظیم سند اقرار افزایش مهریه پیشنهاد نمی شود
افزایش مهریه پس از وقوع عقد عنوان مهریه را ندارد و
در واقع تقبل دین توسط زوج محسوب میشود.صدق عنوان مهریه را نداشته و اعمال مقررات موضوع مهریه وجهی نخواهد داشت.
افزایش مهریه زوجه پس از عقد نکاح طی سند اقرارنامه یا هر سند رسمی دیگر عنوان مهریه را نداشته و این افزایش میتواند دین و تعهدی بر ذمه زوج باشد که لازمالوفاء بوده و بر همین اساس زوجه میتواند در صورت عدم پرداخت آن از طرف زوج اقامه دعوی نموده و این دعوی قابل استماع میباشد و عدم امضاء زوجه ذیل سند مذکور تاثیری در تعهد زوج ندارد.
بررسی رویه قضایی توافق بر افزایش مهریه بعد از عقد
۱. تاریخ رأی نهایی: ۱۳۹۳/۰۸/۰۳
شماره رأی نهایی: ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۷۲۰۰۷۴۸
مرجع صدور: شعبه ۱۲ دیوانعالی کشور
چنانچه بعد از عقد نکاح میزان مهریه افزایش یابد، این امر دین تلقی میشود و قابل مطالبه است؛ اما آثار حقوقی، شرعی و قضایی مهریه بر آن بار نمیشود.
۲. تاریخ رأی نهایی: ۱۳۹۳/۱۰/۱۷
شماره رأی نهایی: ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۰۲۰۱۷۷۱
مرجع صدور: شعبه ۲ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
مهر المسمی در زمان عقد همان است که طرفین برآن توافق نمودند و افزایش آن بعد از عقد شرعاً به عنوان مهریه صحیح نیست؛ اما یک تعهد مالی مستقل محسوب میشود.
۳. تاریخ رأی نهایی: ۱۳۹۳/۰۴/۱۱
شماره رأی نهایی: ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۳۰۰۰۵۳۰
مرجع صدور: شعبه ۳۰ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
افزایش مهریه پس از عقد نکاح، بهموجب اقرارنامه رسمی، باطل بوده و مشمول ماده ۱۰ قانون مدنی نیز نیست.
۴. تاریخ رأی نهایی: ۱۳۹۳/۰۵/۱۱
شماره رأی نهایی: ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۶۸۰۰۴۹۴
مرجع صدور: شعبه ۸ دیوانعالی کشور
چنانچه مهریه از مبلغ ذکرشده در عقد نکاح به رقم جدیدی افزایش یابد، میزان افزایشیافته مشمول عنوان مهریه نمیشود و در نتیجه در صورت درخواست گواهی عدم امکان سازش توسط مرد، دادگاه نباید به پرداخت میزان افزایشیافته حکم دهد.
۵. تاریخ رأی نهایی: ۱۳۹۳/۰۶/۲۹
شماره رأی نهایی: ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۱۰۱۰۳۷
مرجع صدور: شعبه ۱۱ دادگاه تجدیدنظر استان تهران
درصورتیکه در زمان عقد مهرالمسمی تعیین شود، مهریه همان است و در صورت اضافه کردن بعدی آن طی توافق، مهریه محسوب نشده اما تعهد جدیدی است که زوج باید به آن پایبند باشد.
آیا راهکاری برای افزایش مهریه پیشنهاد می کنید ؟
بله تنظیم سند ذمه مبنی بر تعهد به تسلیم مال در زمان مشخص میتواند راهکار خوبی باشد .
اگر می خواهید تعهد منجز مالی برای زوج ایجاد کنید . اولا این کار باید بدون توجه به عقدنامه و به عنوان یک تعهد مستقل صورت گیرد زیرا براساس رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری دفاتر اسناد رسمی از تنظیم سند راجع به کاهش ویا افزایش مهریه منع شده اند. بنابراین این سند دیگر ارتباطی به عقد نامه ندارد .
ثانیا سند ذمه نوشته شود یعنی بدهکار پرداخت مبلغ معینی را در ظرف مدت معین یا در سررسید زمان معینی برعهده گیرد که به متعهد له بپردازد.
ثالثا در آن صورت دیگر لزومی ندارد که به سکه ها اشاره شود که محاسبه آن جهت وصول حقوق دولتی دشوار است. بلکه می توان معادل ریالی انرا در سند قید نمود. رابعا هزینه های قانونی (حق الثبت و حق التحریر ) باید براساس مبلغ مندرج در سند وصول شود چون سند مالی است.
آیا افزایش مهریه بعد از عقد از نظر حقوقی ممکن است؟
یکی از پرسشهایی که بعد از ازدواج زیاد مطرح میشود این است که اگر زوج و زوجه چند سال بعد از عقد تصمیم بگیرند مبلغ یا تعداد سکههای مورد تعهد را بیشتر کنند، آیا میتوانند با مراجعه به دفترخانه اسناد رسمی این موضوع را ثبت کنند و آیا سندی که تنظیم میشود همان آثار مهریه مندرج در عقدنامه را خواهد داشت؟ پاسخ به این سؤال کمی ظریفتر از یک «بله» یا «خیر» ساده است. بر اساس نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۵۳۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه، افزایش مهریه زوجه پس از وقوع عقد، در قالب سند اقرارنامه یا سند رسمی دیگر، عنوان مهریه پیدا نمیکند؛ با این حال، اگر زوج تعهد مالی جدیدی را بر عهده بگیرد، موضوع میتواند به عنوان یک دین و تعهد مستقل مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین در تنظیم سند باید میان «افزایش مهریه» و «ایجاد تعهد مالی جدید» تفاوت گذاشت.
این تفاوت فقط یک بازی با کلمات نیست و میتواند در زمان مطالبه، اجرای سند یا رسیدگی دادگاه اهمیت جدی داشته باشد. در سالهای گذشته آرای قضایی مختلفی درباره اسناد موسوم به اقرارنامه افزایش مهریه صادر شده و حتی میان برداشتهای قضایی اختلاف دیده شده است. برخی آرای قضایی، افزایش بعد از عقد را به عنوان مهریه معتبر ندانستهاند، در حالی که در برخی پروندهها به مفاد سند رسمی و وجود تعهد مستقل توجه شده است. به همین دلیل، اگر هدف زوجین این است که پس از ازدواج مبلغی اضافه بر مهریه اولیه بر ذمه زوج قرار گیرد، بهتر است سند به شکلی تنظیم شود که ماهیت واقعی تعهد را روشن کند، نه اینکه صرفاً عبارت «مهریه افزایش یافت» در آن نوشته شود.
تفاوت مهریه مندرج در عقدنامه با تعهد مالی جدید
مهریه اصلی همان مالی است که در زمان عقد نکاح به عنوان مهر تعیین شده و در سند نکاحیه درج میشود. پس از وقوع عقد، نمیتوان صرفاً با تغییر یک عبارت در دفترخانه، تاریخ عقد را به عقب برد و تعهد جدید را بخشی از مهریه اولیه تلقی کرد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه صراحت دارد که افزایش مهریه پس از عقد، عنوان مهریه ندارد، اما این افزایش میتواند در قالب دین و تعهد بر ذمه زوج قابل بررسی باشد.
برای مثال، فرض کنید در عقدنامه ۱۱۰ سکه بهار آزادی به عنوان مهریه تعیین شده است و چند سال بعد زوج تصمیم میگیرد ۹۰ سکه دیگر نیز به زوجه متعهد شود. اگر سند صرفاً بگوید «مهریه زوجه از ۱۱۰ سکه به ۲۰۰ سکه افزایش یافت»، ممکن است در خصوص عنوان حقوقی این سند اختلاف ایجاد شود. اما اگر سند با توجه به ماهیت واقعی رابطه، تعهد مستقل زوج به پرداخت ۹۰ سکه را به صورت روشن و دقیق منعکس کند، بحث حقوقی متفاوتی شکل میگیرد. البته تشخیص نهایی اعتبار و قابلیت مطالبه چنین تعهدی، بسته به متن سند، قصد طرفین، شرایط پرونده و نظر مرجع قضایی خواهد بود.
چرا عنوان سند اهمیت دارد؟
در اسناد رسمی، عنوان سند به تنهایی تعیینکننده تمام آثار حقوقی آن نیست، اما متن و مفاد سند اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر سندی تحت عنوان «اقرارنامه افزایش مهریه» تنظیم شود ولی متن آن در واقع متضمن یک تعهد مالی مستقل باشد، دادگاه ممکن است با توجه به محتوای واقعی سند درباره آثار آن تصمیم بگیرد. در یکی از آرای منتشرشده، شعبهای از دیوان عالی کشور به اقرارنامه رسمیای توجه کرده که در آن زوج پذیرفته بود تعداد مشخصی سکه بر ذمه او قرار گرفته و آن را در صورت مطالبه پرداخت کند؛ در همان پرونده، درباره اینکه این تعهد «مهریه» است یا «طلب و دین مستقل»، بحث حقوقی شکل گرفت.
به همین دلیل، مراجعه به دفترخانه و استفاده از یک فرم آماده بدون توجه به هدف حقوقی طرفین، رویکرد مناسبی نیست. اگر مقصود زوجین ایجاد تعهد جدید است، باید این مقصود در سند به صورت دقیق و بدون ابهام منعکس شود. بهتر است پیش از امضا، متن سند توسط سردفتر و در موارد مهم توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود.
نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره افزایش مهریه
نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۵۳۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه از منابع مهم برای فهم این موضوع است. در این نظریه، درباره امکان افزایش یا کاهش مهریه پس از عقد سؤال شده بود و اداره کل حقوقی میان چند وضعیت تفکیک کرده است. بر اساس پاسخ منتشرشده، افزایش مهریه پس از عقد، عنوان مهریه ندارد، ولی اگر به موجب سند اقرارنامه یا سند رسمی دیگر، دین و تعهدی بر ذمه زوج ایجاد شود، زوجه میتواند در صورت عدم پرداخت، حسب مورد برای مطالبه آن اقدام کند.
این نظریه همچنین نشان میدهد که نباید افزایش تعهد مالی پس از ازدواج را بدون بررسی دقیق، همان «افزایش مهریه» دانست. برای مثال، تغییر شرایط پرداخت مهریه، تبدیل عندالمطالبه به عندالاستطاعه یا برعکس، موضوع جداگانهای است و اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز آثار متفاوتی برای توافق بعدی زوجین در این زمینه در نظر گرفته است. بنابراین هنگام تنظیم سند، نخست باید مشخص شود دقیقاً چه چیزی قرار است تغییر کند: خود مهریه، نحوه پرداخت، یا یک تعهد مالی مستقل.
اقرارنامه افزایش مهریه در دفترخانه چگونه تنظیم میشود؟
اگر زوجین پس از عقد قصد دارند تعهد مالی جدیدی ایجاد کنند، معمولاً باید با مراجعه به دفتر اسناد رسمی درباره نوع سند مناسب با هدف خود مشورت کنند. در گذشته، مقررات ثبتی امکان تنظیم اقرارنامهای برای افزایش مهریه را پیشبینی کرده بود، اما رأی شماره ۴۸۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۸۸ قسمت مربوط به امکان افزایش مهریه از طریق اقرارنامه رسمی را ابطال کرد؛ این موضوع بر مبنای نظریه فقهای شورای نگهبان درباره عدم امکان افزایش مهریه پس از عقد مطرح شد.
در نتیجه، استفاده از عبارتهای قدیمی یا نمونه سندهایی که در اینترنت منتشر شدهاند، بدون بررسی وضعیت حقوقی فعلی آنها، میتواند مشکلساز باشد. نکته اصلی این است که سند جدید نباید صرفاً با تغییر عدد مهریه، وانمود کند که مهریه زمان عقد تغییر کرده است. اگر هدف واقعی طرفین ایجاد یک تعهد جدید است، باید همین موضوع به صورت شفاف و حقوقی در سند منعکس شود.
مدارک لازم برای تنظیم سند
برای مراجعه به دفتر اسناد رسمی، اصل مدارک هویتی طرفین معمولاً مورد نیاز است و بسته به نوع سندی که دفترخانه تشخیص میدهد، ممکن است مدارک مرتبط با عقد نکاح نیز مطالبه شود. سند ازدواج یا اطلاعات دقیق سند نکاحیه اهمیت دارد، زیرا باید مشخص باشد مهریه اولیه چه مقدار بوده و تعهد جدید دقیقاً در چه ارتباطی با آن ایجاد میشود. در مورد سکه، وجه نقد، مال مشخص یا سایر تعهدات نیز باید موضوع تعهد به اندازه کافی روشن باشد.
پیش از مراجعه بهتر است زوج و زوجه درباره چند مسئله به توافق کامل رسیده باشند: موضوع تعهد، میزان تعهد، زمان پرداخت، عندالمطالبه یا مشروط بودن پرداخت، امکان یا عدم امکان تقسیط، و شرایط احتمالی اجرای تعهد. هرچه این موارد مبهمتر باشد، احتمال اختلاف آینده بیشتر میشود. سند رسمی قرار است اختلاف را کم کند، نه اینکه یک ابهام جدید ایجاد کند.
اطلاعاتی که باید در متن سند درج شود
متن سند باید هویت دقیق متعهد و متعهدله، مشخصات سند ازدواج، موضوع تعهد، میزان آن و شرایط پرداخت را روشن کند. اگر تعهد مربوط به سکه است، تعداد دقیق سکه و نوع آن باید بدون ابهام نوشته شود. اگر موضوع، مبلغ وجه نقد است، مبلغ باید به صورت روشن و با واحد پولی مشخص درج شود.
همچنین باید از عباراتی استفاده شود که با هدف واقعی طرفین سازگار باشد. اگر سند قرار است یک تعهد مالی مستقل ایجاد کند، نباید متن آن به گونهای نوشته شود که تمام تعهد جدید را صرفاً بخشی از مهریه اولیه معرفی کند. همین ظرافت در نگارش سند میتواند در آینده اهمیت زیادی پیدا کند، زیرا دادگاه هنگام رسیدگی به دعوا به مفاد و ماهیت تعهد توجه خواهد کرد.
نقش رضایت و اقرار زوج
اقرار زمانی اهمیت پیدا میکند که شخص به وجود یک حق یا دین علیه خود اذعان کند. با این حال، صرف اینکه زوج در دفترخانه جملهای را امضا کند، به این معنا نیست که هر عنوانی که در سند آمده، الزاماً از نظر حقوقی همان آثار را خواهد داشت. برای نمونه، اگر در سندی نوشته شود که مهریه پس از عقد افزایش یافته، این عنوان با وضعیت حقوقی افزایش مهریه پس از عقد مواجه میشود؛ در حالی که اگر متن سند به شکل صحیح متضمن یک تعهد مستقل باشد، تحلیل حقوقی میتواند متفاوت باشد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز دقیقاً بر همین تفکیک تأکید دارد.
بنابراین رضایت زوج باید آگاهانه و روشن باشد. اگر قرار است تعداد مشخصی سکه یا مبلغ مشخصی وجه پرداخت شود، بهتر است شرایط تعهد کاملاً مشخص باشد. استفاده از عبارتهای کلی مانند «هر مقدار که زوجه مطالبه کند» یا «تمام حقوق مالی زوجه» بدون تعیین دقیق موضوع تعهد، میتواند در آینده زمینه اختلاف ایجاد کند.
نمونه متن اقرارنامه افزایش تعهد مالی پس از عقد
نمونه زیر صرفاً یک نمونه آموزشی برای نشان دادن ساختار متن است و نباید بدون بررسی دفترخانه یا متخصص حقوقی به عنوان سند نهایی استفاده شود:
«اینجانب ... فرزند ... به شماره ملی ... با اشاره به سند نکاحیه شماره ... مورخ ... تنظیمشده در دفتر رسمی ازدواج شماره ...، ضمن اعلام اطلاع از مفاد سند نکاحیه و میزان مهریه مقرر در زمان وقوع عقد، اقرار و تعهد مینمایم که علاوه بر تعهدات مالی مندرج در سند نکاحیه، مقدار ... عدد سکه تمام بهار آزادی را به عنوان یک تعهد مالی مستقل در برابر زوجه، خانم ... فرزند ...، بر ذمه خود قرار داده و متعهد میشوم حسب شرایط مقرر در این سند آن را پرداخت نمایم. طرفین تصریح مینمایند که این سند ناظر بر ایجاد تعهد مالی جدید پس از وقوع عقد بوده و مفاد آن باید مطابق قوانین و مقررات حاکم تفسیر و اجرا شود.»
این نمونه عمداً از عبارت «افزایش مهریه» به عنوان نتیجه قطعی حقوقی استفاده نمیکند، زیرا مسئله اصلی، تفکیک مهریه اصلی از تعهد مالی بعدی است. در یک سند واقعی، باید شرایط پرداخت، موعد، عندالمطالبه بودن، تعداد دقیق، نوع مال و سایر توافقات ضروری نیز مشخص شود. همچنین دفترخانه باید متن نهایی را مطابق مقررات و قالب سندی که در آن زمان قابل تنظیم است تهیه کند.
تفاوت اقرارنامه مهریه با تعهد پرداخت وجه یا سکه
گاهی زوجین تصور میکنند تنها راه افزایش حمایت مالی از زوجه این است که عدد مهریه را بعد از ازدواج تغییر دهند. از نظر حقوقی، این تصور میتواند باعث انتخاب نادرست قالب سند شود. وقتی عقد نکاح قبلاً منعقد شده و مهریه نیز در آن تعیین شده است، مسئله افزایش همان مهریه با ایجاد یک تعهد مالی مستقل تفاوت دارد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه نیز افزایش بعدی را از عنوان مهریه جدا کرده و آن را در صورت وجود شرایط، تعهد و دین لازمالوفا دانسته است.
به زبان ساده، تصور کنید عقدنامه مانند یک قرارداد اصلی است که در آن مهریه مشخص شده است. چند سال بعد زوج میتواند در شرایط قانونی، تعهد دیگری ایجاد کند؛ این تعهد مانند یک پرونده مالی جدید در کنار تعهد قبلی قرار میگیرد، نه اینکه لزوماً عدد نوشتهشده در عقدنامه را از ابتدا تغییر دهد. همین تشبیه میتواند به فهم تفاوت میان «افزایش مهریه» و «تعهد مالی جدید» کمک کند.
آیا سند رسمی قابل مطالبه در دادگاه است؟
قابلیت مطالبه تعهد مالی به متن و اعتبار سند، ماهیت تعهد، شرایط پرداخت و سایر عوامل حقوقی بستگی دارد. یک سند رسمی میتواند دلیل مهمی برای اثبات تعهد باشد، اما عنوان «سند رسمی» به تنهایی همه مسائل را حل نمیکند. اگر موضوع سند از نظر حقوقی به عنوان افزایش مهریه بعد از عقد تنظیم شده باشد، ممکن است با ایرادهایی مواجه شود؛ در مقابل، نظریه مشورتی قوه قضاییه امکان بررسی آن به عنوان دین و تعهد مستقل را مطرح کرده است.
در برخی آرای قضایی نیز دقیقاً همین اختلاف دیده میشود. برای مثال، در یک رأی منتشرشده از شعبه دیوان عالی کشور، سند رسمی حاوی تعهد به پرداخت ۵۰۰ سکه مورد بررسی قرار گرفت و شعبه به این موضوع توجه کرد که سند رسمی، طلبی را بر ذمه زوج قرار داده است. در همان پرونده، اختلاف اصلی درباره عنوان و مبنای حقوقی این تعهد بود. بنابراین نمیتوان صرفاً با دیدن کلمه «اقرارنامه» نتیجه گرفت که سند حتماً قابل مطالبه یا حتماً بیاعتبار است؛ باید متن و مبنای حقوقی آن بررسی شود.
اشتباهات رایج هنگام تنظیم سند افزایش مهریه
یکی از اشتباهات رایج، استفاده از نمونههای قدیمی اینترنتی است که بر اساس مقررات یا رویههای گذشته نوشته شدهاند. سابقه قضایی این موضوع نشان میدهد که وضعیت حقوقی افزایش مهریه بعد از عقد محل اختلاف و تحول بوده است و حتی آرای متفاوتی درباره آثار اقرارنامههای رسمی صادر شده است. رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در سال ۱۳۸۸ نیز بخشنامه ثبتی مربوط به افزایش مهریه از طریق اقرارنامه را ابطال کرد.
اشتباه دیگر، تصور این است که هر چیزی که در سند رسمی نوشته شود، بدون توجه به ماهیت حقوقی آن الزاماً همان اثر مورد انتظار طرفین را خواهد داشت. سند رسمی قوی است، اما نمیتواند عنوان حقوقی نامعتبر را صرفاً با امضا معتبر کند. برای همین بهتر است قبل از امضا، هدف اقتصادی و حقوقی سند دقیقاً مشخص شود.
اشتباه سوم، مشخص نکردن زمان و نحوه پرداخت است. اگر زوج تعهد میکند تعداد معینی سکه پرداخت کند اما معلوم نیست تعهد چه زمانی قابل مطالبه است، ممکن است در آینده اختلاف شکل بگیرد. بهتر است شرایط پرداخت از ابتدا روشن، دقیق و قابل اجرا باشد.
هزینه و مراحل مراجعه به دفتر اسناد رسمی
هزینه تنظیم سند به نوع سند، تعرفههای قانونی و جزئیات آن بستگی دارد و نمیتوان بدون اطلاع از نوع سند و مقررات جاری دفترخانه، رقم قطعی اعلام کرد. در عمل، زوجین باید با مدارک هویتی و اسناد مرتبط به دفتر اسناد رسمی مراجعه کنند و موضوع موردنظر خود را توضیح دهند. سردفتر پس از بررسی وضعیت، میتواند درباره قالب سندی که امکان تنظیم آن وجود دارد راهنمایی کند.
فرآیند معمول شامل احراز هویت، بررسی مدارک، مشخص کردن موضوع سند، تنظیم متن، قرائت سند برای طرفین، امضا و ثبت نهایی است. اگر تعهد مالی موضوع پیچیدهای داشته باشد، بهتر است قبل از مراجعه، متن توافق توسط وکیل یا مشاور حقوقی بررسی شود. این هزینه و زمان اضافی معمولاً در برابر اختلاف احتمالی آینده اهمیت بسیار کمتری دارد.
نکات مهم برای زوج و زوجه پیش از امضای سند
زوج باید بداند که امضای یک سند رسمی درباره تعهد مالی میتواند آثار حقوقی جدی داشته باشد و نباید بدون اطلاع از مفاد آن امضا شود. زوجه نیز باید توجه داشته باشد که صرف عبارت «افزایش مهریه» در سند، الزاماً به این معنی نیست که تعهد جدید از نظر حقوقی دقیقاً مانند مهریه مندرج در عقدنامه خواهد بود. هر دو طرف باید بدانند سند دقیقاً چه چیزی ایجاد میکند.
پیش از امضا، این موارد را کنترل کنید:
- میزان دقیق تعهد و موضوع آن مشخص باشد.
- مشخصات کامل زوج و زوجه بدون اشتباه درج شود.
- شماره و تاریخ سند نکاحیه صحیح باشد.
- زمان و شرایط مطالبه روشن باشد.
- متن سند با هدف واقعی طرفین مطابقت داشته باشد.
- از نمونههای قدیمی و کپیشده بدون بررسی استفاده نشود.
- در موارد مالی قابل توجه، متن سند پیش از امضا بررسی تخصصی شود.
در نهایت، اگر هدف زوجین واقعاً افزایش تعهد مالی پس از ازدواج است، بهتر است از ابتدا با این عنوان به موضوع نگاه کنند، نه اینکه صرفاً تلاش کنند عدد مهریه درجشده در عقدنامه را تغییر دهند. این تفکیک میتواند از بسیاری از اختلافات بعدی جلوگیری کند.
جمعبندی
نحوه تنظیم سند برای اقرار به افزایش مهریه پس از عقد نکاح، موضوعی است که باید با دقت حقوقی بررسی شود. بر اساس نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۵۳۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه، افزایش مهریه پس از عقد، عنوان مهریه ندارد؛ با این حال، اگر زوج به موجب سند رسمی تعهد مالی جدیدی بر عهده بگیرد، این تعهد میتواند به عنوان دین و تعهد مستقل موضوع مطالبه قرار گیرد.
از سوی دیگر، سابقه آرای قضایی نشان میدهد که درباره اقرارنامههای افزایش مهریه، برداشتهای متفاوتی وجود داشته و برخی دادگاهها چنین اسنادی را از جهت افزایش مهریه بیاثر دانستهاند. در یک رأی تجدیدنظر نیز سندی که چند ماه بعد از عقد، مهریه را از نیمسکه به تمام سکه تغییر داده بود، به دلیل اینکه افزایش مهریه بعد از عقد تلقی شده بود، باطل اعلام شد. در مقابل، رأی دیگری از شعبه دیوان عالی کشور به وجود تعهد مالی مندرج در سند رسمی توجه کرده و آن را در قالب طلب مورد بررسی قرار داده است.
بنابراین اگر زوج و زوجه بعد از عقد قصد دارند تعهد مالی جدیدی ایجاد کنند، مهمترین نکته این است که ماهیت واقعی توافق بهدرستی در سند منعکس شود. مراجعه به دفتر اسناد رسمی، استفاده از متن دقیق و روشن و در صورت اهمیت مالی بالا، بررسی سند توسط متخصص حقوقی، میتواند از اختلافات آینده درباره عنوان، اعتبار و نحوه مطالبه تعهد جلوگیری کند. این مطلب جنبه عمومی و آموزشی دارد و برای تنظیم یک سند مشخص، متن نهایی باید با توجه به شرایط همان پرونده و مقررات جاری بررسی شود.
پرسشهای متداول
۱. آیا میتوان بعد از عقد تعداد سکههای مهریه را در عقدنامه افزایش داد؟
افزایش مهریه پس از عقد از نظر عنوان حقوقی با مهریهای که هنگام نکاح تعیین شده متفاوت است. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده که افزایش بعد از عقد عنوان مهریه ندارد، اما میتواند در صورت وجود شرایط، به عنوان تعهد و دین مستقل بررسی شود.
۲. آیا اقرارنامه رسمی افزایش مهریه در دادگاه اعتبار دارد؟
پاسخ به متن و ماهیت سند بستگی دارد. سابقه قضایی درباره این موضوع یکدست نیست؛ برخی آرا افزایش مهریه را بیاثر دانستهاند و برخی آرای دیگر به وجود تعهد مالی مستقل در سند توجه کردهاند. بنابراین متن دقیق سند و مبنای تعهد اهمیت اساسی دارد.
۳. برای تعهد به پرداخت سکه پس از عقد چه باید کرد؟
اگر هدف ایجاد یک تعهد مالی جدید است، بهتر است زوجین موضوع را به دفتر اسناد رسمی ارائه کنند تا قالب حقوقی مناسب با هدف آنها مشخص شود. در صورت ارزش مالی قابل توجه، بررسی متن توسط وکیل پیش از امضا نیز توصیه میشود.
۴. آیا عنوان «اقرارنامه افزایش مهریه» بهترین عنوان برای سند است؟
الزاماً خیر. عنوان سند باید با ماهیت واقعی توافق هماهنگ باشد. اگر هدف ایجاد تعهد مالی جدید است، بهتر است متن سند نیز همین ماهیت را به صورت روشن بیان کند و صرفاً از عبارت افزایش مهریه استفاده نشود.
۵. آیا تعهد مالی جدید همان ۱۱۰ سکه مهریه است و محدودیتهای مهریه را دارد؟
لزوماً خیر. اگر تعهد جدید ماهیت مستقل داشته باشد، تحلیل حقوقی آن میتواند با مهریه اصلی متفاوت باشد. نظریه مشورتی قوه قضاییه نیز میان افزایش مهریه و ایجاد دین و تعهد جدید تفکیک کرده است.